Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık kistleri, yumurtalıklarda yerleşmiş içi sıvı dolu keselerdir. Normalde kadınlarda iki tane yumurtalık bulunmaktadır. Bunlar yumurta üreten ve bunları salan organlardır. Ayrıca estrojen ve progesteron gibi kadınlık hormonlarını da salgılamaktadırlar.

Yumurtalık kistleri çok sık görülmekte olup genellikle iki çeşittir; fonksiyonel ve anormal. Fonksiyonel kistler, yumurtalığın normal fonksiyonu icabı gelişirler. Genelde anormal kistlerden daha ufak olup tedaviye gerek kalmaksızın kendiliğinden giderler.

Nasıl oluşurlar?
En sık görülen fonksiyonel kistler foliküler ve korpus luteum kistleridir. Foliküler kist, yumurtayı büyüten folikülün büyümesi ve içersinin sıvı toplaması ile oluşur. Korpus luteum kisti, folikülden yumurta atıldıktan sonra oluşur. Hamilelik oluşmazsa korpus luteum kaybolur. Ancak, bazen bu yapı büyüme gösterir ve içerisinde sıvı veya kan dolu olarak yumurtalıkta yer alır. En sık anormal kistler dermoid kistlerdir. Bu kistler yapıları itibarıyla deriye benzemekte, bazen içlerinde kemik, kıl ve kıkırdak parçaları bulunabilmektedir.

Belirtileri nelerdir?
Yumurtalık kistleri genelde belirti vermezler. Verdiklerinde şunlar olabilir:

Karın ağrısı ve hazımsızlık,
Cinsel ilişki sırasında ağrı,
Adet düzensizlikleri; örneğin adet görememe, aşırı veya ağrılı olması,
Karın alt boşluğunda sert, ağrısız şişkinlik hissedilebilir.
Karın veya pelviste baskı veya bir dolgunluk hissi olabilir.
Barsak ve mesane düzeni bozulabilir.
Yüzde ve vücutta kıllanmada artış izlenebilir

Nasıl tanı konur?
Yumurtalık kistlerinde aşağıda bahsedilen test ve muayene yöntemleri ile tanı konmaktadır:

Tıbbi hikaye
Fizik muayene
Ultrasonografik inceleme
Abdominal komputerize tomografi (CT)
Magnetik resonans incelemesi (MRI)
İdrar yolları filmi Yumurtalık kistlerine bazen tanı koymak zor olabilmektedir. Muayeneyi yapan doktorun hissettiği kitlenin yumurtalığa bası yapan bir komşu organ, örneğin dolu bir barsak, mesane olabileceği akılda tutulmalıdır. Bu durumda ultrasonografi hem kistin varlığını hem de büyüklüğünü göstermesi açısından oldukça faydalıdır. Anormal kistler genellikle 5 cm.’nin üzerindedir.

Nasıl tedavi edilirler?
Fonksiyonel kistler çok sık görülmekte olup nadiren tedavi gerektirirler. Doğum kontrol hapının uygulanması faydalı olabilir. Tedavisiz de birkaç ayda kendiliğinden kaybolabilirler. Bazen kaybolmayan fonksiyonel kistleri boşaltmak gerekebilir.

5 cm.’den daha büyük, kendiliğinden kaybolmayan kistler genellikle cerrahi olarak alınması gerekmektedir. Daha küçük anormal kistler de ameliyatla çıkartılmalıdır. Genelde kistler yumurtalık alınmadan çıkartılabilmektedir. Ancak bazı durumlarda, yumurtalığın tümü, beraberindeki tüp ile beraber çıkartılması gerekebilir. İki adet yumurtalık ve iki adet tüp olduğu için bunlardan birinin alınması durumunda yine de kendiliğinden hamile kalma şansınız bulunmaktadır.

Bazı kistler tekrar oluşabilir, bazen kanser şeklinde olabilir. Bu nedenle, eğer menopozda iseniz veya çocuk yapmayı düşünmüyorsanız hepsinin alınması daha akılcı olabilir.

Genellikle aşağıdaki ameliyatlardan bir tanesi yapılmaktadır:
Endoskopi: Karın gazla doldurulmakta, göbeğin hemen altından kesi yapılarak laparoskop (ışıklı ince bir boru) karın içersine sokulur. Bu laparoskop yardımıyla cerrah, kistin olup olmadığını kontrol eder. Doktorunuz ayrıca bir enjektörle sıvı örneği de alabilir. Bu örnek laboratuvara inceleme için gönderilir. Sonuca göre doktorunuz laparotomi ameliyatına geçebilir.

Laparotomi: Karına kesi yapılarak doktorunuz kisti çıkartabilir. Bu, daha sonra laboratuvara inceleme için gönderilir. Kistlerin % 95′ i kanser değildir.

Bir çok yumurtalık kisti belirti vermemekte ve ancak yıllık rutin muayenede fark edilmektedir. Dolayısıyla rutin muayeneleriniz çok önemli olmaktadır ve erken tedaviye olanak sağlamaktadır. Örneğin; kistin patlaması durumu oldukça ağrılı ve tehlikeli bir durumdur.

Yumurtalık kistini engellemek için ne yapılabilir?
Yumurtalık kistlerinin nedeni bilinmediği için en önemli faktör olan korunma için;

Eğer bir belirti fark ettiyseniz hemen doktorunuza görünmeniz

Doktorunuzun söyleyeceği sıklıkta jinekolojik muayene ve pap smear testi yaptırmanız gerekmektedir.

İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları, tedavi edilmezlerse böbrekler ve mesanede kalıcı hasara yol açarlar.

Nasıl oluşur?
Çoğalan ve yayılan bakteriler şunlara neden olabilir:

Sistit (Mesane enfeksiyonu)
Piyelonefrit (Böbrek enfeksiyonu)
Üretrit (İdrarı mesaneden dışarı taşıyan ürethra isimli kanalın iltihabı)
Ürethral sendrom (Enfeksiyon saptanmamasına rağmen ağrılı idrar yapma şikayeti) Bu bakteriler genellikle rektumdan yayılırlar. Kadınlarda ürethra kısa olduğu için idrar yolu enfeksiyonları daha sıktır.

İdrar yolu enfeksiyonları aşağıdaki durumlarda daha sık görülür:

Cinsel olarak yeni aktif olanlar veya yeni bir partneri olanlar,
Menopozdan sonra,
Gebelerde,
Şeker hastalığı, orak hücreli anemi, ağrı kesici alışkanlığı olanlar, böbrek taşı, idrar yollarının tam olarak boşalmasına mani olan herhangi bir hastalığı olanlar.

Belirtiler nelerdir?

İdrar yaparken ağrı ve yanma
Kasık, bel, mide ve yan ağrısı
Ateş, terleme, titreme, bulantı, kusma
Sık idrar
İdrarı tutamama
Kötü kokulu idrar
İdrar miktarında değişme
İdrarda kan veya iltihap
Cinsel ilişkide ağrı

Tanısı nasıl konur?
Muayene ve laboratuvar testleri ile tanı konur. Tedaviye cevap alınamazsa veya tekrarlarsa;

İntravenöz pyelogra
Ultrason
Sistoskopi gerekebilir.

Tedavi nasıldır?
Antibiyotikler kullanılır. Komplike vakalarda uzun sürebilir. Şikayetleriniz geçse bile ilaçlarınıza devam etmelisiniz.
Tedavi yapılmazsa böbreklere enfeksiyon ilerleyebileceği gibi, kana da geçebilir. Bu durum çok risklidir ve ölüme neden olabilir. Ağır böbrek enfeksiyonlarında damardan ilaç tedavi gerektiğinden hastaneye yatırılmanız gerekebilir. Semptomlar tedavinin başlangıcından 24 saat sonra azalmaya başlar.

Kendime nasıl bakmalıyım?
Doktorunuzun öneri ve tedavilerini izleyin. Ateş için;

Ateşiniz 38 derecenin üzerinde ise istirahat etmelisiniz. 38 derecenin altına düşerse daha aktif olabilirsiniz.
Bol sıvı alın.
Ateşiniz için aspirin veya parasetomal alabilirsiniz.
Günlük ateşinizi kaydedin.
Sıcak su şişesi veya sıcak kompres krampların geçmesini sağlayabilir.

İdrar yolu enfeksiyonlarını nasıl engelleyebilirim?

Tuvaletten sonraki temizlik ve kurulamayı vajinadan arkaya doğru yaparsanız, rektumdqn bulaşmayı engelleyebilirsiniz.
Genital bölgeyi temiz tutunuz.
İdrarınızı tam boşaltınız.
İlişkiden hemen sonra idrar yapınız.
Küvete sık ve uzun süre girmeyiniz.
Pamuklu iç çamaşırı giyiniz, her gün değiştiriniz.
Bol sıvı içiniz.
Genital bölgede kozmetik ürünler kullanmayınız.

Ürethrit

Üretranın irritasyonu veya enflamasyonudur. Kadınlarda kısadır ve vajinanın hemen üzerine açılır. Anüse de yakın olduğundan bakteriler kolaylıkla içeri girebilir.

Nasıl oluşur?
Dar giyeceklerin yarattığı irritasyon, kozmetik sabun veya pudralar, spermisitler, mantar gibi vajinal enfeksiyonlar ürethrite neden olabilir. Erkeklerde en sık sebep clamidya ve genore gibi cinsel yolla geçen mikroorganizmalardır.

Kadınlardaki en sık sebep ise yukarıda anlatıldığı gibi anüsten bulaşan mikroplardır. Herpes simpleks, human popilloma virüsü ,trikomonas gibi cinsel yolla geçen hastalıklar da ürethrit yapabilir.

Belirtileri nelerdir?
Ağrılı ve sık idrar yapma yakınması ile gider. Erkeklerde akıntı olabilir.

Tanı nasıl konur?
Erkeklerde akıntıdan kültür yapılabilir. Gonore ve Klamidya rastlanmazsa nonspesifik üretrit tanısı konur. Kadınlarda neredeyse hiç akıntı olmadığından çubukla örnek alınabilir. İdrar tahlili ve serviksin klamidya için muayenesi yapılabilir.

Tedavisi nasıldır?
Antibiyotikler kullanılır. Test sonuçları beklenmeden başlanabilir. Bu dönmede prezervatif kullanmakta yarar vardır. Klamidya ve gonore de ilaçlara başladıktan sonra birkaç gün daha belirtiler devam edebilir.

Önlemek için ne yapılabilir?
İrritan ajanlardan uzak durunuz. Prezervatif kullanınız.
Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID)

Pelvik inflamatuar hastalık; rahim, tüpler, yumurtalıklar ve bu organların çevresindeki dokuların enfeksiyonudur. Cinsel yönden aktif ve özellikle birden fazla partneri olan kadınlarda daha sıktır. Menopozdan sonra nadir görülür.

Neden olur?
Aşağıdaki nedenlerden kaynaklanabilir:

Klamidya, gonore gibi cinsel temasla bulaşan enfeksiyon ajanları
Doğum, düşük veya kürtaj sonrası PID’de, enfeksiyon ajanları genellikle cinsel ilişki sırasında vücuda girer. Bazen spesifik bir mikroorganizma saptamak mümkün olmayabilir.

Şikayetler nelerdir?
Karnın aşağı kısımlarında ağrı, hassasiyet

Kötü kokulu vajinal akıntı
Düzensiz ve fazla kanama ile seyreden adetler
Cinsel ilişki sırasında ağrı
Yüksek ateş, halsizlik, sırt ağrısı, kusma

Tanı nasıl konur?
Enfeksiyon ajanının saptanmasına yönelik kan, idrar tahlili ve vajinal akıntıdan kültür yapılır. Karın ağrısı ve vajinal kanamanın birlikte olduğu vakalarda dış gebelikle ayırıcı tanının yapılması gerekir. İkiside hayatı tehdit eden problemlerdir ve gebelik testi ile dış gebelik tanısı konur.

Bazen laparoskopi yapılması gerekebilir. Gözlemde PID varsa overler ve tüpler şişmiş ve ödemli gözükür.

Tedavisi nedir?

Ateş ve ciddi ağrı olmayan hafif PID genellikle ağızdan antibiyotiklerle tedavi edilir.
Daha ağır PID’ de intravenöz antibiyotiklerin kullanılması gerekir.
Spiral kullanıyorsanız bunun çekilmesi gerekir.
Apse gelişmişse cerrahi ile çıkarılması gerekir.
Ciddi PID durumunda hastanın hastaneye yatırılarak intravenöz antibiyotikle tedavisi gerekir.

Enfeksiyon tedavi edilmezse, Tubo-ovarian apse formasyonu ve vücudun tümüne yayılması mümkündür. PID tüplerde skar oluşumuna neden olur. Bunlar gebeliği güçleştirici oluşumlardır. Bu nedenle PID’nin acil tedavisi önemlidir. Ayrıca bu skarlar tüp motilitesini bozarak dış gebeliğe de neden olabilirler.

Neler yapmalıyım?

Yakınmalarınız başlar başlamaz doktorunuzu arayın
Tedavi protokolünüzü eksiksiz uygulayın
Tedavi sırasında ilişkide bulunmayın
Ağrı için asetaminofen, ibuprofen, aspirin alabilirsiniz.

Genital Siğiller

Genital Siğiller

Genital bölgede çıkan kabarık, pütürlü oluşumlardır. Normal siğillere benzerler. Enfekte olduktan 1-6 ay sonra ortaya çıkarlar.

Etkeni nedir?
Human papilloma virus neden olur. Cinsel yolla geçer. Hastalığın diğer adı Kondiloma Aküminatadır. Virüs bulaştıktan haftalar veya aylar sonra ortaya çıktığı için, birden fazla partneriniz varsa kimden geçtiği anlayamayabilirsiniz. Virüsün geçtiği kadınlar servikal(rahim ağzı) kanser için yüksek risk altındadır.

Tedavisi nasıldır?
Tedavi geçerler ancak aylar veya yıllar sonra tekrar edebilirler.

Padophyllin; siğil üstüne sürülen bir sıvıdır. Normal deriyi tahrip edebileceğinden 4 saat sonra yıkanmalıdır. Siğiller 1 haftada geçmezse başka tedavi gerekir. Gebelerde kullanılmaz.

Likit nitrojen; siğiller üzerine direk olarak uygulanan çok soğuk bir gazdır.

Diğer tedavi yöntemleri; yukarıdaki ilaçlara cevap alınmazsa lazerle veya cerrahi olarak siğiller çıkartılır. Bunu bir jinekolog veya ürolog yapabilir.

Nasıl korunabilirim?
Siğil varsa en iyisi ilişkiye girmemektir. İkinci metot prezervatif olabilir. Eğer tek partneriniz varsa cinsel yolla geçen bir hastalığa yakalanma riskiniz azalır.
Servikal kanser riski artmış olduğu için yıllık muayene ve pap-smear yaptırmalısınız.
Klamidyal Enfeksiyonlar

İdrar yolları, serviks (rahim ağzı) ve pelvisi tutabilen bir enfeksiyondur. Tedavi edilmezse fallop tüplerini tahrip ederek dış gebelik ve infertiliteye (kısırlığa) neden olabilir.

Nasıl oluşur?
Genellikle cinsel yolla bulaşır. Anneden bebeğe doğumda bulaşıp, bebekte göz ve akciğer enfeksiyonu yapabilir.

Belirtiler nelerdir?

Vajinal akıntı
İdrar yaparken ağrı
Kasık ve karın ağrısı
Tanı nasıl konur?
Muayene yapılıp, servikal akıntıda veya idrarda, CR veya PCR yöntemleri ile mikroorganizma aranır.

Tedavisi nasıldır?
Antibiyotiklerle tedavi edilir. Eş tedavisi de gerekir. Antibiyotikler genellikle hızlı etki eder.

Tedavi esnasında neler yapmalıyım?

Tampon değil pet kullanınız ve sık değiştiriniz.
Ağrı için aspirin ve asetaminofen alabilirsiniz.
İlaçlarınızı düzenli kullanınız.
Tetrasiklin veya doksisiklin alıyorsanız ilaçlardan önce ve sonraki 2 saat süt ürünleri almayınız. Güneşe karşı hassasiyet artışı olabilir, sakınınız.

Korunmak için ne yapabilirim?

Partnerinize durumu bildirin, onun da tedavisi gerekebilir.
Seksüel ilişkiden kaçınınız.
İlişkilerde prezervatif kullanınız.
Düzenli kontrollerinizde klamidya testi yaptırabilirsiniz.
Gebeyseniz doktorunuza danışınız.